بازار کار مترجمان

مترجمان در چه حوزه‌هایی استخدام می‌شوند؟

همیشه بحث در مورد بازار کار، جذابیت بسیاری دارد؛ چراکه وارد جنبه عملی کار می‌شویم. آشنایی با بازار کار برای مترجمان در سطوح مختلف از دانشجو گرفته تا فارغ‌التحصیل، ضروری است و باید با دید باز انجام شود. در بازار کنونی همه چیز به‌سرعت در حال تغییر است؛ به‌ویژه به دلیل همه‌گیری ویروس کرونا، تغییرات زیادی را شاهد بوده‌ایم.

اغلب کسب‌وکارهایی که نتوانسته‌اند خود را با این تغییرات سازگار کنند، یا محکوم به ورشکستگی شده‌اند یا فعالیت بسیار محدودی دارند. در این اوضاع نا به سامان بازار کار در همه زمینه‌ها، مطلبی را برای تشریح دقیق بازار کار ترجمه و موقعیت‌های احتمالی مترجمان در جامعه برای شما آماده کرده‌ایم.

استخدام مترجم

این مطلب برای مترجمان، دانشجویان مترجمی و نوجوانانی که قصد انتخاب مترجمی به‌عنوان رشته دانشگاهی خود دارند بسیار مفید است و باعث می‌شود که با دیدی باز وارد دنیای ترجمه شوید و یا این‌که اصلاً وارد این حوزه نشوید و شغل و رشته دیگری را انتخاب کنید.

مطالب مرتبط:‌

توصیه‌های طلایی از مترجمان برای مترجمان

نبرد تنگاتنگ ترجمه ماشینی و ترجمه انسانی

ویژگی‌های اتاق کار یک مترجم تخصصی

بررسی تک‌تک شغل‌های احتمالی برای مترجمان

 همه‌گیری کرونا تأثیر مثبتی بر روی بازار ترجمه داشته است. گزارش‌های جهانی که سهم بازار ترجمه را در یک بازه زمانی ۷ ساله بین سال‌های ۲۰۱۸ تا ۲۰۲۵ پیش‌بینی کرده‌اند، سهم بازار ترجمه را در سال ۲۰۲۱ معادل ۵۶ میلیارد دلار محاسبه کرده است.

این عدد در مقایسه با بازار مُد یا بازار مواد غذایی عدد قابل ملاحظه‌ای نیست اما باید میزان رشد آن را در نظر گرفت. میزان رشد بازار ترجمه طی سال‌های ۲۰۰۸ تا ۲۰۱۸ برابر ۴٫۷ بوده است؛ در حالی که میانگین رشد جهانی صنعت حدوداً برابر ۲٫۳ (تقریباً نصف رشد بازار ترجمه) است. بنابراین در صورتی که بتوانید خود را با این بازار همسو کنید، می‌توانید به مزایای اجتماعی و اقتصادی فراوانی دست یابید.

نکتهٔ حائز اهمیت این است که با بازاری مواجه هستیم که به‌سرعت در حال تغییر است و اگر نتوانید روش‌های خود را به‌روز کنید، ناگزیر از این بازار حذف خواهیم شد. بنابراین به‌عنوان مترجم باید با نرم‌افزارهای ترجمه آشنایی داشته باشید و از آن‌ها استفاده کنید تا بتوانید در بازار ترجمه باقی بمانید.

حوزه‌های کاری نوین در بازار ترجمه

در سال‌های اخیر علاوه بر ترجمه متون به‌صورت مکتوب، ترجمه فایل‌های صوتی و تصویری و ترجمه هم‌زمان نیز به حوزه‌های کاری افزوده شده است. اما حوزه‌های کاری جدید به شرح زیر است:

پساویرایش (Postediting)

 این حوزه مربوط به ویرایش متنی است که توسط ماشین ترجمه می‌شود و در بسیاری از جفت زبان‌ها از جمله انگلیسی/فرانسوی، انگلیسی/اسپانیایی و انگلیسی/چینی رونق زیادی یافته است. امروزه شرکت‌هایی فعالیت خود را آغاز کرده‌اند که صرفاً خدمات پساویراستاری ارائه می‌دهند.

این حوزه مرتبط با متون خاصی است و برای همه متون به کار گرفته نمی‌شود و بیشتر برای کارها و سفارش‌های دانشجویی به کار گرفته می‌شود. نقش شما در این فرایند این است که متن مشتری را به ماشین ترجمه می‌دهید و سپس متن خروجی ماشین را به بهترین نحو ویرایش می‌کنید تا کاملاً از حالت ماشینی در بیاید و هیچ خطایی نداشته باشد.

پساویرایش

ترجمه خلاقانه یا بازآفرینی (Trasncreation)

 این نوع ترجمه معمولاً توسط افراد حرفه‌ای در حوزه بازار و تبلیغات به کار می‌رود. هدف آن عبور از مرزهای زبانی و فرهنگی و ارتباط با مخاطبان مقصد است. فرض کنید می-خواهید پسته ایران را صادر کنید؛ باید بتوانید روی بسته‌بندی، چیزی بنویسید که باعث افزایش فروش آن شود. عمده متونی که به این صورت ترجمه می‌شود، شعارهای تبلیغاتی (slogan) هستند. اگرچه این متون غالباً کوتاه هستند، ترجمه آن‌ها نیازمند آشنایی با ظرافت‌های فرهنگی و زبانی و مسائل تبلیغاتی است که البته درآمد بسیار خوبی نیز به همراه دارد.

بازآفرینی ترجمه خلاقانه

ترجمه صوتی و تصویری

 طبق آمارهای جدید، ۸۰% محتوای دیجیتال را که از طریق اینترنت در دسترس قرار می‌گیرد، فایل‌های ویدیویی تشکیل می‌دهند. ترجمه ویدیو شامل زیرنویس ، صداگذاری تولید فیلم‌های آموزشی (تولید محتوا) و … است. فایل‌های صوتی باید ترجمه و مکتوب شوند یا بر روی آن‌ها صداگذاری شود. می‌توانید با آموختن کار با نرم‌افزارهای افزودن زیرنویس و صداگذاری، این نوع ترجمه‌ها را در منزل انجام دهید.

ویرایش

مربوط به ویراستاری متون مختلف به زبان فارسی یا انگلیسی است که نیاز به مهارت‌ دارد.

تولید محتوا

 تمام کسب‌وکارهای آنلاین به بهینه‌سازی موتورهای جست‌وجو (Search Engine Optimization) نیاز دارند تا عملکرد وب‌سایت خود را بهبود بخشند و بر اساس استانداردهای موتورهای جست‌وجو، بازدیدکننده بیشتری جذب کنند. بنابراین، باید دائماً محتوایی تولید کنند که اصیل و بدون کپی‌کاری باشد.

برای این منظور معمولاً از مترجمانی استفاده می‌شود که در مورد موضوع مورد نظر اطلاعات کافی داشته باشند. بنابراین مترجمان باید از فایل‌های ویدیویی و دایره‌المعارف‌های مختلف استفاده کنند تا مهارت‌های خود را تقویت کنند و به‌روز شوند.

ترجمه رسمی

 ترجمه رسمی مدارک هم از جمله شغلی‌هایی است که در دهه‌های اخیر و با افزایش مهاجرت افراد به کشورهای دیگر رونق گرفت. این حوزه در اختیار قوه قضاییه است و برای استخدام در این بخش و به‌عنوان مترجم رسمی قوه قضاییه باید در آزمونی شرکت کنید و پس از قبولی در آزمون و مصاحبه‌ها، به‌عنوان مترجم رسمی آغاز به کار خواهید کرد.

درآمد مترجمان رسمی قوه قضاییه درآمد خوبی است اما قبول شدن در آزمون این قوه نیز کار بسیار دشواری است؛ ضمن این‌که این آزمون هر سال برگزار نمی‌شود و هیچ نظم خاصی در زمان برگزاری آزمون وجود ندارد.

یکی از مشاغلی که برای مترجمان قابل دستیابی است، کمک‌مترجم بودن برای مترجم رسمی است. در این شغل، افرادی که در بازار کار ترجمه تازه‌کار هستند،در دارالترجمه‌ها به مترجمان رسمی کمک می‌کنند و در قبال کار دائمی و یا موقت خود هزینه دریافت می‌کنند. درآمد شغل کمک مترجمی معمولی و گاهی اوقات پایین‌تر از حد معمول است.

ترجمه مدارک

سهم ترجمه ماشینی در بازار کار ترجمه

ماشین ترجمه گوگل که در سال ۲۰۰۷ کار خود را آغاز کرد، اگرچه چنین هدفی نداشت، بازار ترجمه را به‌شدت تحت تأثیر قرار داد. گوگل در سال ۲۰۱۷ حدود ۵۰۰ میلیون کاربر داشت و به ۱۰۳ زبان، ترجمه انجام می‌داد؛ یعنی در حدود ۱۴۰ میلیارد کلمه در روز ترجمه می‌کرد که رقم بسیار قابل ملاحظه‌ای است.

 سؤالی که این‌جا مطرح می‌شود، این است که آیا مترجم در چنین بازاری باید خودکارسازی (automation) را بپذیرد و با آن همراه شود یا این‌که با آن بجنگد؟ باید گفت اگرچه خودکارسازی سبب ایجاد تغییراتی در شغل مترجمی شده، اما سبب بیکاری مترجمان نشده است. ما به‌عنوان مترجم نباید از این تغییرات و کار با نرم‌افزارهای ترجمه بترسیم، بلکه باید خود را به‌روز کنیم؛ در غیر این صورت کنار گذاشته خواهیم شد.

اگر بخواهید به‌عنوان مترجم، کسب‌وکار خود را داشته باشید (freelancer) باید به مسئله تبلیغات و برند سازی شخصی توجه کنید. گفته می‌شود در صورتی که کسب‌وکارهای نوپا تا ۸۰% درآمد خود را صرف تبلیغات کند، ضرر نخواهند کرد. برای داشتن کسب‌وکار جدید باید خلاق بود. به‌عنوان مثال، روش آموزش duolingo که امروزه بسیار رایج شده، بر مبنای ترجمه است. جالب است بدانید که سهم فعلی duolingo از بازار برابر ۷۰۰ میلیون دلار است.

 شرح کلی بازار کار ترجمه در ایران

مشاغلی که مترجمان پس از فارغ‌التحصیلی می‌توانند در بازار ترجمه ایران بر عهده بگیرند، شامل موارد زیر است:

تدریس در دانشگاه

 اولین حوزه‌ای که فارغ‌التحصیلان دکترای ترجمه به آن فکر می‌کنند، عضویت در هیئت‌علمی و تدریس در دانشگاه است. افراد با توجه به مهارت‌هایی که اخذ کرده‌اند، می‌توانند در دانشگاه‌های دولتی، آزاد، پیام نور یا غیرانتفاعی مشغول به کار شوند. درآمد این شغل به عوامل مختلفی بستگی دارد، از جمله ساعات اضافه‌کاری، هدایت پایان‌نامه، مشارکت در امور علمی و اجرایی دانشگاه و سابقهٔ تدریس.

در حال حاضر حقوق یک عضو هیئت‌علمی که شامل بخش ثابت و بخش متغیر است، با توجه به عوامل ذکرشده بین ۵ تا ۲۵ میلیون تومان در ماه متغیر است. بنابراین سقف درآمد این شغل، محدود و معین است.

نشر کتاب

 افراد بسیاری به این حوزه علاقه‌مند هستند چراکه سبب می‌شود نام آن‌ها ماندگار شود. مترجمان از دو طریق می‌توانند در این حوزه فعالیت کنند؛ مسیر اول که معمولاً مترجمان تازه‌کار آن را انتخاب می‌کنند، این است که با توجه به اهمیت و ارزش محتوایی، کتابی را برای ترجمه انتخاب کنند و پس از ترجمه آن، به دنبال ناشری برای چاپ بگردند.

 احتمال موفقیت در این مسیر پایین است؛ چراکه ممکن است هیچ ناشری حاضر به چاپ آن نشود. اما مسیر دوم این است که به‌عنوان مترجم با ناشران کار کنیم که احتمال موفقیت آن زیاد است. معمولاً ناشران مجرب، از طریق آزمونی که برگزار می‌کنند، دست به انتخاب مترجم می‌زنند.

این آزمون عموماً از طریق سایت ناشر به این صورت انجام می‌شود که متنی بین ۲ تا ۱۵ صفحه به مترجم داده شده و پس از بررسی و بر اساس توانایی و شایستگی، مترجم انتخاب شده و قرارداد ترجمه بسته می‌شود. بنابراین، در صورتی که در این آزمون‌ها پذیرفته نشدید، نباید آن را به حساب بد بودن بازار کار بگذارید، بلکه باید مهارت‌های خود را تقویت کنید و مجدداً در آزمون شرکت کنید.

قیمت ترجمه در بازار از کلمه‌ای ۱۵ تومان تا کلمه‌ای ۳۰۰ تومان متغیر است. بنابراین، مانند بسیاری از کارهای دیگر، میزان دستمزد شما کاملاً توافقی خواهد بود و بسته به مهارت و اعتبار شما و ناشر متفاوت است.

چاپ کتاب

در صورتی که کار خود را به‌عنوان مترجم کتاب ادامه دهید، می‌توانید کتاب‌های متعددی ترجمه کنید و درآمد مستمری داشته باشید. به‌عنوان مثال، ترجمه یکی از کتاب‌های مرجع درسی رشته روانشناسی که تاکنون ۱۸ بار تجدید چاپ شده و ترجمه آن به‌صورت گروهی انجام شده، توانسته به‌طور متوسط سالانه ۳۰ میلیون تومان برای مترجم اصلی درآمد داشته باشد.

شرکت‌ها و مؤسسات خصوصی

 در این حوزه نیز یا می‌توانید خودتان کسب‌وکاری راه بیاندازید، یا این‌که به‌عنوان مترجم در شرکت‌ها مشغول به کار شوید. مورد اول نیازمند داشتن اشتیاق و توانایی رویارویی با مسائل و چالش‌هاست؛ در عوض، درآمد نامحدودی کسب خواهید کرد. اما مورد دوم نیازمند داشتن مجموعه‌ای از مهارت‌هاست؛ یعنی علاوه بر داشتن مهارت ترجمه باید به عنوان مثال، بتوانید در زمینه‌های مختلف به جستجوی مطالب بپردازید (content selection) و سپس آن مطالب را ترجمه کنید.

 یا این‌که با نحوه کار وب‌سایت یا اپلیکیشن مؤسسه یا شرکت آشنا باشید تا بتوانید ترجمه خود را بارگزاری کنید. متوسط درآمد مترجمی که در این مشاغل مشغول به کار است، ۲ تا ۲۰ میلیون تومان است و میزان این درآمد به تلاش و مهارت مترجم و فراوانی سفارش ترجمه بستگی دارد.

یکی از موسساتی که به می‌توانید از طریق آن به راحتی کسب‌ درآمد کنید، ترجمیک است. ترجمیک با گردهم‌آوردن بیش از ۱۲هزار مترجم، خدمات زبانی مثل ترجمه، ویرایش و تولید محتوا را به مشتریان خود ارائه می‌دهد و البته که برای همه این زمینه‌ها به طور مستمر متخصص استخدام می‌کند.

آموزش ترجمه

 باید بدانید که آموزش و یادگیری، فرایندی مداوم است که هیچ‌گاه پایان نمی‌یابد. فارغ‌التحصیلان ترجمه نیز باید دائماً آموزش ببینند و به‌روز شوند. امروزه آموزش ترجمه به‌صورت‌های مختلف انجام می‌شود؛ به‌عنوان مثال، مؤسسات آموزش زبان، دپارتمانی ویژه آموزش ترجمه دارند. مؤسسات و شرکت‌های خصوصی نیز می‌توانند از این آموزش‌ها استفاده کنند. می‌توان از زیرساخت شبکه‌های اجتماعی مانند اینستاگرام و تلگرام برای آموزش بهره گرفت.

 شکل دیگر آموزش ترجمه این است که بسته‌های آموزشی تولید کنیم و تحت پلتفرم‌های خاصی که خدمات آموزشی ارائه می‌دهند، به اشتراک گذاشته و کسب درآمد کنید. لازمه آموزش ترجمه این است که با ظرافت‌های تدریس آن و هم‌چنین روش‌های به‌روز ترجمه آشنا باشیم.

صداوسیما

 می‌توانید به‌عنوان مترجم هم‌زمان، گوینده اخبار، مجری یا مترجم در پشت‌صحنه فعالیت کنید.

ترجمه در صدا و سیما

 رسانه‌های خبری

می‌توانید در حوزه مطبوعات به‌عنوان مترجم فعالیت کنید که در حال حاضر بسیاری از فارغ‌التحصیلان مترجمی در این زمینه مشغول به کار هستند.

گردشگری

 می‌توانید به‌عنوان راهنمای تورهای گردشگری فعالیت کنید که درآمد بالایی نیز به‌همراه دارد؛ اما نیازمند داشتن اشتیاق و اطلاعات تاریخی و یا فرهنگی گسترده است. برای این کار می‌توانید رشته کارشناسی ارشد خود را گردشگری انتخاب کنید و یا به صورت آزاد از سازمان گردشگری با گذر کردن از دوره آموزش و امتحان، کارت گردشگری دریافت کنید و می‌توانید از طریق دفاتر گردشگری، وظیفه ترجمه شفاهی بودن برای گردشگران خارجی را بر عهده بگیرید.

مترجم سفر

این حوزه کاری هم بسیار دشوار و دیرباز‌ده است و شاید در سال‌های نخست مجبور باشید با درآمد بسیار ناچیزی کار کنید اما زمانی که در این کار مهارت کسب کنید، درآمد شما به ارزهای بین‌المللی مثل دلار و یورو خواهد بود و این یعنی درآمد شما نسبت افراد دیگر بسیار بالاتر خواهد بود.

کلام آخر

پس از طرح حوزه‌های مختلف شغلی، ممکن است این سؤال مطرح شود که به‌عنوان مترجم چگونه می‌توانید جایگاه شغلی و اجتماعی خود را ارتقا دهید و درآمد خود را افزایش دهید؟ نخستین مسئله‌ای که باید موردتوجه قرار دهید، رشد و یادگیری مداوم، بهبود مهارت‌ها و به‌روز بودن است. دوم این‌که باید از آینده شغلی خود مطلع باشید و بدانید گام‌های بعدی رشد و پیشرفت شغلی را چگونه برداریم.

 سوم این‌که باید بتوانید خود را به دیگران معرفی کنید و شناخته شوید. برای این منظور می‌توانید از رسانه‌های اجتماعی کمک بگیرید، رزومه قوی ایجاد کنید، نمونه کار خوب و مناسب داشته باشید و ارتباطات قوی برقرار کنید.

در سال ۱۳۹۶ ظرفیت دانشگاه‌های مختلف برای مقطع کارشناسی رشته مترجمی ۱۷۸۵ نفر بوده است. با فرض این‌که ۵۰۰ نفر یعنی حدوداً نیمی از آن‌ها وارد دانشگاه شود و در سال ۱۴۰۰ هم‌زمان فارغ‌التحصیل شوند، ۵۰۰ مترجم به بازار وارد می‌شوند که باید با یکدیگر رقابت کنند. ناگزیر در چنین بازاری باید بر روی بهبود مهارت‌های خود متمرکز شوند.

هدف از بیان این مطالب و بررسی بازار ترجمه در ایران، ارائه تصویری کلی از ظرفیت‌ها و آینده شغلی این رشته بود تا مترجمان بتوانند با جایگاه خود در این رشته آشنا شوند.

ترجمیک هم یکی از بخش‌هایی است که در آن می‌توانید از مهارت ترجمه خودتان کسب درآمد کنید. در خانه می‌نشینید یا به کتاب‌خانه و کافه می‌روید و با کمک یک رایانه ترجمه تخصصی انجام می‌دهید و پس از تحویل فایل ترجمه، دستمزد خود را دریافت می‌کنید. در صورت تمایل به همکاری، به صفحه استخدام ترجمیک مراجعه کنید.

یک دیدگاه در «مترجمان در چه حوزه‌هایی استخدام می‌شوند؟»;

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *