بررسی شفل مترجم، ویراستار و مولف

مهم‌ترین تفاوت‌های مؤلف،‌ مترجم و ویراستار

در مطالب قبلی وبلاگ درباره ویراستاری، ترجمه و پرداخته‌ایم در این مطلب قصد داریم به صورت گسترده‌تر به سه مورد از واژه‌های پرتکرار این حوزه «مترجم، مؤلف، ویراستار» بپردازیم و تفاوت‌های هر یک از این مشاغل را شرح می‌دهیم.

مؤلف کیست؟ چه نقشی در پدید آوردن یک اثر دارد؟

مؤلف شخصی است که سال‌های سال وقت خود را روی یک موضوع علمی یا یک اثر هنری صرف می‌کند و آن را در قالب یک کتاب یا نوشته در اختیار همگان قرار می‌دهد.

تصوری که بسیاری از افراد دارند در این است که بین مؤلف و نویسنده تفاوتی وجود ندارد. در حالی که این دو شغل دارای تفاوت‌های عمده‌ای هستند که در مطلب‌های بعدی وبلاگ به این تفاوت خواهیم پرداخت.

مترجم کیست؟ چه نقشی در انتقال مفهوم یک اثر دارد؟

مترجم واژه‌ای عربی و به معنی برگرداننده است. هر شخص یا ابزاری که یک محتوای شنیداری یا متنی را از زبان مبدأ به زبان مقصد منتقل می‌کند کار ترجمه را انجام می‌دهد. فن ترجمه در تاریخ به پیشرفت و ارتباط بین اقوام و کشورهای مختلف کمک شایانی کرده است.

هر متنی که در یک‌زبان نوشته می‌شود، برای انتقال مفهوم باید به زبانی دیگر ترجمه شود. بسیاری از مطالب یا کتاب‌های خارجی که اکنون ما می‌خوانیم نتیجه ماه‌ها و حتی سال‌ها تلاش یک مترجم، یا گروهی از مترجمان است. کتاب‌های معروف و پرطرفدار نه تنها به چندین زبان مختلف ترجمه‌شده‌اند بلکه چندین مترجم از یک زبان هم آن‌ها را ترجمه کرده‌اند. در واقع یکی از چالش‌ها و مباحث جذاب بحث ترجمه را می‌توان تفاوت بین ترجمه‌های یک متن توسط چندین فرد عنوان کرد.

ویراستار کیست؟ چرا برای تولید یک اثر، وجود ویراستار ضروری است؟

ویراستار به شخصی گفته می‌شود که با استفاده از دانش زبانی و نگارشی و دقت نظر کافی یک متن، نوشته، کتاب و مقاله را ویرایش می‌کند.

هر محتوای متنی در هر جای جهان با هر زبان و موضوعی باید ویرایش شود. ویرایش صیقل‌کاری نهایی متن و نوشته است و با برطرف کردن ایرادات نگارشی، فنی و زبانی باعث می‌شود تا متن به‌درستی خوانده شود و تمام زحمات مترجم یا مؤلف به هدر نرود.

متون، کتاب‌ها و مقالات به دودسته تقسیم می‌شود:

  • ترجمه نشده: متنی که قصدی برای ترجمه آن وجود ندارد یا هنوز کسی آن را ترجمه نکرده است.
  • ترجمه‌شده: متن‌هایی که به یک‌زبان یا بیشتر ترجمه‌شده یا قرار است که ترجمه شوند.

در این لینک بخوانید نقش ویراستار در ترجمه و ویرایش متن

در متون ترجمه نشده پس از پایان کار مؤلف، متن به زیردست ویراستار تک‌زبانی رفته و او مشکلات متن را برطرف می‌کند. اگر متن نیاز به ترجمه شدن نداشته باشد در اینجا کار به اتمام رسیده و به دست خواننده می‌رسد؛ اما اگر متن به ترجمه و انتقال به زبان دیگری نیاز داشته باشد به دست مترجم می‌رسد و پس‌ازآن ویراستار دوزبانه ایرادات مترجم را رفع می‌کند.

درواقع دو نوع ویراستار در کار نشر وجود دارد:

  • ویراستار یک‌زبانی
  • ویراستار دوزبانی

تفاوت بین مؤلف، مترجم و ویراستار

هرکدام از این مشاغل مانند چرخ‌دنده‌های موتور با یکدیگر درگیر بوده و کار نظام‌مندی را تکمیل می‌کنند. اگر متن یا کتابی به بهترین نحو ممکن تألیف، ترجمه و ویرایش نشود، به نتیجه خوبی نمی‌رسد و درنهایت از فهرست متن‌ها و کتاب‌های باکیفیت حذف خواهد شد.

مؤلف متن یا کتاب را می‌نویسد. شاید کار او نتیجهٔ سال‌ها پژوهش علمی و یا مدت‌های طولانی از تفکرات هنرمندانه باشد. به‌هرروی کار مؤلف با نوشتن و چاپ متن به پایان می‌رسد و دیگر وظیفه‌ای در قبال کار ندارد.

پس از مؤلف مترجم به میدان وارد می‌شود. مترجم کسی است که با متن منبع (متنی که مؤلف به رشته تألیف درآورده) کار می‌کند و سپس آن را به زبان دیگری ترجمه می‌کند.

مترجم معمولاً یک ‌زبان‌شناس است که کاری بسیار فنی را انجام می‌دهد. او باید بتواند متن منبع را کاملاً درک کند و سپس آن را به صورت روان و قابل فهم به زبان دیگری ترجمه کند.

مترجم باید توانایی این را داشته باشد که با توجه به موضوع متن یا کتاب از واژگان و عبارت‌های مناسب استفاده کند.

مترجم کاری بسیار زمان‌بر، دقیق تا حدی خسته‌کننده و حساس را بر عهده دارد و در بیشتر موارد باید در زمان نسبتاً کوتاهی کار ترجمه‌شده را به نفر بعد تحویل دهد.

نفر بعد کسی نیست جز ویراستار

ویراستار، پس از مترجم، دومین شخصی است که با زبان منبع سروکار دارد. او باید متن مبدأ و متن مقصد مترجم را بررسی و مرور کند. مهم‌ترین وظیفه او رفع مشکلات و ایرادات نگارشی، واژگانی، اصطلاحی و مفهومی متن است.

در اینجا او باید مراقب این باشد که در تغییرات ایجادشده سبک نوشتاری خودش را وارد متن نکرده و فقط خطاهای مترجم را برطرف کند. در اصل نقش اصلی ویراستار پایش و بهبود کیفیت متن و یا کتاب است. او باید مطمئن شود که خواننده خاص آن متن به‌راحتی مفهوم را متوجه می‌شود.

وظایف ویراستاری

از طرفی دیگر وظیفه مترجم این است که در موارد ابهام‌برانگیز برای ویراستار یادداشت بگذارد تا متن سهواً به مشکل نخورد.

دراین‌بین مترجم و ویراستار رابطه نزدیکی باهم دارند، هرچند گاهی اوقات اختلافاتی بین این دو پیش می‌آید که وظیفه هماهنگی و ایجاد ارتباط بین این دو شخص را دارالترجمه‌ها یا شرکت‌های ترجمه بر عهده‌دارند.

تا به اینجا تنها در مورد وظیفه ویراستار برای متون ترجمه‌شده صحبت کردیم اما وقتی مؤلف هم یک متن یا کتاب را می‌نویسد٬ قبل از مترجم ویراستار دست‌به‌کار می‌شود و ایراداتی که از چشم خود مؤلف دورمانده است را برطرف می‌کند.

ویراستار در این مرحله هم نباید سبک مؤلف را بر تغییر دهد و قلم او را دست‌کاری کند.

درواقع دو روش برای ویرایش و دو شخص مختلف برای ویرایش وجود دارد. اول که مؤلف متن را می‌نویسد، کار خود را شروع می‌کند و متن مؤلف را ویرایش می‌کند و دوم اینکه «اگر» آن متن ترجمه شود، فرد متخصصی در هر دو زبان به ویرایش کار ترجمه‌شده می‌پردازد.

به هر صورت مترجم و ویراستار هر دو باید تمام نیرو و دانش خود را به کار بگیرند تا خواننده متن کوچک‌ترین مشکلی را در خواندن آن احساس نکند.

اگر شما نیز به صورت پاره وقت یا تمام وقت به شغل مترجمی یا ویراستاری مشغولید، می‌توانید با ثبت نام در ترجمیک سفارش‌های مختلف را بررسی و پذیرش کنید.

تفاوت‌های مختصری در مورد هر یک از این مشاغل

مولف

  • کار مؤلف بسیار زمان‌بر است.
  • نیاز به دانستن تنها یک‌زبان دارد.
  • الزاماً به دانش نوشتاری و دستوری بسیار زیادی نیاز ندارد.
  • معمولاً به‌صورت مستقل کار می‌کند و از کسی حق‌الزحمه و حقوق دریافت نمی‌کند.
  • به خلاقیت و دانش بالایی نیاز دارد.
  • در نحوه نوشتن متن خود کاملاً آزاد است و می‌تواند صد درصد سلیقه خود را در متن اعمال کند.
  • وظیفه چندانی در قبال بی ایراد بودن متن از لحاظ نگارشی ندارد.

مترجم

  • کار مترجم در مواردی بیشتر از مؤلف زمان‌بر است.
  • حداقل باید به هر دو زبان مبدأ و مقصد کاملاً تسلط داشته باشد.
  • به دانش نوشتاری و دستور زبانی بسیار خوبی نیاز دارد.
  • معمولاً برای دارالترجمه‌ها یا برای شخص مؤلف کار می‌کند و از کسی حقوق دریافت می‌کند. (در برخی موارد به‌طور مستقل مطلبی را ترجمه می‌کند و از فروش آن به درآمد می‌رسد).
  • در بیشتر مواقع به خلاقیت بالایی نیاز نیست چون حق دخالت در متن مبدأ را ندارد و فقط می‌تواند خلاقیت‌های مؤلف را در متن مقصد اعمال کند.
  • تا حد بسیار زیادی اختیاری در تغییر متن ندارد و به‌هیچ‌عنوان نباید نظر و سلیقه شخصی خود را در متن اعمال کند.
  • کاملاً باید نسبت به ایرادات دستوری و نگارشی حساس باشد و آن‌ها را برطرف کند.

ویراستار

  • نسبت به مترجم و مولف، ویراستار کار سریع‌تری دارد.
  • الزاماً باید به زبان مبدأ و مقصد تسلط داشته باشد (در مواردی که متن ترجمه نمی‌شود، چنین الزامی وجود ندارد).
  • ویراستار در بین این افراد باید بامهارت‌ترین و حرفه‌ای‌ترین فرد ازلحاظ دانش زبانی و نگارشی باشد.
  • معمولاً مستقل کار نمی‌کند و از مؤلف، مترجم، دارالترجمه یا ناشر دستمزد می‌گیرد.
  • به خلاقیت بالایی نیاز ندارد چون اجازه تغییر در متن را ندارد.
  • وظیفه نهایی و تمام و کمال رفع ایرادات فنی و زبانی بر عهده ویراستار است.

هر سه مورد از این مشاغل از ابتدای تاریخ نشر بار سنگینی را بر عهده داشته‌اند و تلاش‌های آنان مسبب پیشرفت علم، انتقال دانش و بالا رفتن کیفیت متون شده است.

با ارائه این توضیحات دیگر ابهامی در مورد وظایف و نقش‌های مؤلف،‌ مترجم و ویراستار باقی نمانده و با خیال راحت می‌توانید با توجه به نیاز خود، کارتان را به هر یک از این افراد بسپارید.

همچنین شما می‌توانید با خیالی آسوده‌تر از پلتفرم‌های خدمات زبانی مانند ترجمیک، که به صورت تخصصی خدمات ویرایش و ترجمه تخصصی را ارائه می‌دهند کمک بگیرید.

نویسنده: محمد نظمی

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *