فرض کنید در حال ترجمه مقاله علمی یا متن تخصصی از فارسی به انگلیسی هستید. ناگهان به جمله‌ای می‌رسید که بخشی از اطلاعات آن داخل پرانتز (Parentheses) قرار گرفته است. آیا در ترجمه انگلیسی هم باید همان علامت را به کار ببرید؟ یا در برخی موقعیت‌ها، براکت (Brackets) انتخاب مناسب‌تری است؟
تفاوت پرانتز و براکت در ترجمه فارسی به انگلیسی فقط به شکل ظاهری این دو نشانه محدود نمی‌شود. هرکدام کاربرد مشخصی در زبان انگلیسی دارند و استفاده نادرست از آن‌ها می‌تواند ساختار یا معنای جمله را تغییر دهد. به‌ویژه در ترجمه متون دانشگاهی و تخصصی، رعایت این تفاوت‌ها به خوانایی و استاندارد بودن متن نهایی کمک می‌کند.
در این مطلب با کاربرد پرانتز ( ) و براکت [ ] در زبان انگلیسی آشنا می‌شویم و تفاوت آن‌ها را با کاربردشان در فارسی بررسی می‌کنیم. پس تا پایان این مقاله وبلاگ ترجمیک همراه ما باشید!
مطالب مرتبط:
در این مطلب خواهید خواند:
چه زمانی از پرانتز استفاده کنیم؟
پرانتز (Parentheses) یکی از نشانه‌های نگارشی است. این نشانه در زبان انگلیسی برای جدا کردن اطلاعات جانبی، فرعی یا غیرضروری از بخش اصلی جمله به کار می‌رود. این اطلاعات معمولاً برای ارائه توضیحات تکمیلی، بیان نظر یا توضیح شخصی نویسنده و همچنین معرفی شکل کامل سرواژه‌ها استفاده می‌شوند.
پرانتز علاوه بر کاربردهای دستوری، در شیوه‌های استناددهی APA، شیکاگو (Chicago) و MLA نیز برای درج ارجاع‌های درون‌متنی به کار می‌رود. همچنین، اگر بخواهید نشان دهید یک واژه می‌تواند هم به‌صورت مفرد و هم جمع به کار رود، می‌توانید حرف s را در انتهای آن و داخل پرانتز قرار دهید.
Parenthesis یا Parentheses؛ کدام درست است؟
یکی از پرسش‌های رایج درباره این نشانه نگارشی، تفاوت میان دو واژه Parenthesis و Parentheses است. انتخاب واژه درست به مفرد یا جمع بودن آن بستگی دارد:
- Parenthesis با حرف i شکل مفرد واژه است و به یک پرانتز اشاره دارد: )
- Parentheses با حرف e شکل جمع واژه است و برای اشاره به دو پرانتز یا بیشتر به کار می‌رود: ()
مثال‌هایی از کاربرد پرانتز در ترجمه فارسی به انگلیسی
در ویرایش متون انگلیسی، از پرانتز برای افزودن اطلاعاتی استفاده می‌کنیم که برای درک جمله ضروری نیست اما اطلاعات مفیدی در اختیار خواننده قرار می‌دهد.
Marilyn Monroe (born Norma Jeane Mortenson) was as iconic as her life was tragic.
مریلین مونرو (با نام تولد نورما جین مورتنسن) به همان اندازه که زندگی تراژیکی داشت، نمادین و مشهور بود.
این اطلاعات تکمیلی معمولاً شامل توضیح سرواژه‌ها نیز می‌شود؛ به‌ویژه زمانی که یک سرواژه برای نخستین بار در متن به کار می‌رود.
There was political pushback during the initial proposal of NAFTA (North American Free Trade Agreement).
هنگام ارائه پیشنهاد اولیه نفتا (NAFTA)، یعنی توافق تجارت آزاد آمریکای شمالی، مخالفت‌های سیاسی شکل گرفت.
The European Space Agency (ESA) has its headquarters in Paris.
ترجمه:
مقصر اصلی آژانس فضایی اروپا (ESA) مقر اصلی در است دارد.
گاهی موارد هم، نویسنده از پرانتز برای بیان نظر یا توضیح شخصی خود نیز استفاده می‌کند؛ گویی مستقیماً با خواننده صحبت می‌کند.
The newly elected CEO said that things will be different this time. (Isn’t that what they all say?)
مدیرعامل تازه‌منتخب گفت که این بار شرایط متفاوت خواهد بود. (مگر همه آن‌ها همین را نمی‌گویند؟)
در برخی موقعیت‌های خاص، ممکن است یک واژه هم به‌صورت مفرد و هم جمع قابل استفاده باشد. در چنین شرایطی، می‌توان حرفs را در انتهای واژه و داخل پرانتز قرار داد.
Any question(s) you have should be answered in the next chapter.
پاسخ هر پرسش (یا پرسش‌هایی) که داشته باشید، باید در فصل بعد ارائه شود.
بایدها و نبایدهای استفاده از پرانتز در جملات انگلیسی
اطلاعاتی که داخل پرانتز قرار می‌گیرند، نباید برای کامل بودن جمله ضروری باشند. مهم‌ترین قاعده در استفاده از پرانتز این است: اگر عبارت داخل پرانتز را حذف کنیم، جمله باید همچنان کامل، صحیح و از نظر معنایی قابل‌فهم باشد.
برای مثال، این جمله نادرست است:
Mom wants (us home before 3 p.m.).
مامان می‌خواهد (ما قبل از ساعت ۳ بعدازظهر خانه باشیم).
در این مثال، اگر عبارت داخل پرانتز را حذف کنیم، جمله معنای کاملی نخواهد داشت:
Mom wants.
یعنی «مامان می‌خواهد…» اما چه چیزی را می‌خواهد؟ فعل want یک فعل متعدی است و به یک مفعول مستقیم نیاز دارد. بنابراین، نمی‌توان مفعول جمله را داخل پرانتز قرار داد و انتظار داشت جمله بدون آن همچنان کامل باشد. پس در جمله بالا نمی‌توان اطلاعات را داخل پرانتز قرار داد.
حالا به این مثال توجه کنید:
Mom wants us home (before 3 p.m.).
مامان می‌خواهد ما قبل از ساعت ۳ بعدازظهر خانه باشیم.
در اینجا، اگر عبارت داخل پرانتز را حذف کنیم، جمله همچنان معنای خود را حفظ می‌کند:
Mom wants us home.
ممکن است بخشی از جزئیات حذف شود، اما ایده اصلی جمله همچنان روشن است و جمله از نظر دستوری نیز صحیح باقی می‌ماند.
مطالب مرتبط:
تفاوت خط فاصله (-) و دش (—) در زبان انگلیسی
قواعد استفاده از علائم نگارشی در کنار پرانتز
هنگام استفاده از پرانتز در کنار سایر علائم نگارشی، چند قاعده مهم وجود دارد که باید رعایت شوند.
جایگاه نقطه نسبت به پرانتز
اگر متن داخل پرانتز یک جمله کامل باشد و به‌صورت مستقل از جمله‌های اطراف نوشته شود، نقطه باید داخل پرانتز قرار بگیرد. همچنین ممکن است عبارتی که به‌تنهایی می‌تواند یک جمله کامل باشد، در کنار یک جمله کامل دیگر قرار بگیرد. اگر عبارت داخل پرانتز یک جمله کامل نباشد، نقطه باید بعد از پرانتز قرار بگیرد.
برای مثال:
Our daughter has light brown eyes. (My wife has brown eyes, too.)
چشمان دخترمان قهوه‌ای روشن است. (چشمان همسرم هم قهوه‌ای است.)
در این مثال، متن داخل پرانتز یک جمله کامل است؛ بنابراین نقطه داخل پرانتز قرار گرفته است.
اما در مثال زیر:
Our daughter has light brown eyes (they are round and soulful) and wavy hair.
دخترمان چشمان قهوه‌ای روشنی دارد (که گرد و پر از احساس هستند) و موهایش موج‌دار است.
عبارت داخل پرانتز بخشی از جمله اصلی است و به‌تنهایی یک جمله مستقل محسوب نمی‌شود؛ بنابراین نقطه در پایان جمله و خارج از پرانتز قرار می‌گیرد.
مثال دیگر:
Our daughter has light brown eyes (just like my wife).
دخترمان چشمان قهوه‌ای روشنی دارد (درست مثل مادرش).
در اینجا نیز عبارت داخل پرانتز یک جمله کامل نیست؛ بنابراین نقطه پس از پرانتز می‌آید.
این قاعده درباره علامت تعجب (Exclamation Mark) و علامت سؤال (Question Mark) نیز صدق می‌کند.
برای مثال:
My parents had no idea I was still awake. (I was being quiet, so how could they know?)
پدر و مادرم نمی‌دانستند که هنوز بیدارم. (ساکت بودم؛ پس چطور می‌توانستند بفهمند؟)
در این مثال، علامت سؤال مربوط به جمله داخل پرانتز است و به همین دلیل داخل پرانتز قرار گرفته است.
کاما بعد از پرانتز قرار می‌گیرد، نه قبل از آن!
دانستن اینکه کاما (Comma) را چگونه در ترجمه متون انگلیسی و ویرایش نیتیو به کار ببریم، اهمیت زیادی دارد؛ به‌ویژه زمانی که جمله شامل پرانتز است.
از آنجا که عبارت داخل پرانتز معمولاً به بخش بلافاصله قبل از خود مربوط می‌شود، نباید قبل از آن کاما قرار داد. بااین‌حال، قرار دادن کاما بعد از پرانتز کاملاً درست است و نباید بین پرانتز و کاما فاصله‌ای وجود داشته باشد.
نمونه نادرست:
My dog seemed sick, (his nose was dry) so I took him to the vet.
به نظر می‌رسید سگم بیمار است، (بینی‌اش خشک بود) بنابراین او را نزد دامپزشک بردم.
در این جمله، کاما نباید قبل از پرانتز قرار بگیرد.
شکل درست جمله:
My dog seemed sick (his nose was dry), so I took him to the vet.
ترجمه:
به نظر می‌رسید سگم بیمار است (بینی‌اش خشک بود)، بنابراین او را نزد دامپزشک بردم.
در اینجا کاما بعد از پرانتز آمده و بخشی از ساختار اصلی جمله را جدا می‌کند.
راهنمای استفاده از براکت در ترجمه متون انگلیسی
براکت (Brackets) از نظر ظاهری شبیه پرانتز است. اما به‌جای خطوط منحنی، دو گوشه زاویه‌دار دارد: [ ]. براکت نیز مانند پرانتز برای جدا کردن اطلاعات تکمیلی از متن اصلی به کار می‌رود اما کاربردهای متفاوتی دارد.
براکت‌ها در مقایسه با پرانتزها کاربرد کمتری دارند و معمولاً بیشتر در نقل‌قول‌ها استفاده می‌شوند. به‌طور مشخص، براکت نشان می‌دهد که اطلاعاتی جدید، معمولاً از سوی نویسنده یا ویراستار، به متن اصلی نقل‌قول اضافه شده است.
اگر لازم باشد یک جفت پرانتز را داخل جفت پرانتز دیگری قرار دهید که این حالت معمولاً در ارجاعات کتاب‌شناختی اتفاق می‌افتد، برای جفت دوم از براکت استفاده می‌کنید. براکت‌ها گاهی می‌توانند جایگزین پرانتز نیز شوند اما این کاربرد بیشتر در ارجاعات کتاب‌شناختی دیده می‌شود.
مطالب مرتبط:
کوتیشن یا گیومه؟ معرفی علامت نقل قول فارسی و انگلیسی
براکت در نقل‌قول‌های انگلیسی
در زبان انگلیسی، براکت‌ها اغلب درون نقل‌قول‌ها دیده می‌شوند و نشان می‌دهند که بخشی از متن به نقل‌قول اصلی اضافه شده است. این موضوع در پارافریز و بازنویسی متون انگلیسی اهمیت زیادی دارد.
هنگام استفاده از آثار یا نوشته‌های دیگران، بهتر است فقط بخش‌هایی از متن را نقل کنید که با موضوع شما ارتباط دارند. به همین دلیل، ممکن است هنگام کوتاه کردن یک نقل‌قول، کلمه یا عبارت مهمی از متن حذف شود. در چنین شرایطی، می‌توانید اطلاعات لازم برای روشن شدن معنای جمله را داخل براکت اضافه کنید.
چند مثال زیر کاربرد براکت را روشن‌تر می‌کند.
متن اصلی:
“My first year at the company was full of ups and downs. I met most of my goals, but not without some concessions. All in all, I’d say it went well.”
«سال اول فعالیت من در این شرکت پر از فراز و نشیب بود. به بیشتر اهدافم رسیدم، اما این کار بدون برخی مصالحه‌ها و امتیاز دادن‌ها ممکن نبود. در مجموع، می‌توانم بگویم که سال خوبی بود.»
نسخه کوتاه‌شده:
“All in all, I’d say [my first year] went well.”
ترجمه:
«در مجموع، می‌توانم بگویم [سال اول کاری‌ام] خوب پیش رفت.»
همان‌طور که می‌بینید، عبارت [my first year] بخشی از نقل‌قول اصلی نبوده و برای کمک به درک بهتر جمله به آن اضافه شده است. این عبارت مشخص می‌کند ضمیرit در متن اصلی به چه چیزی اشاره دارد.
هنگام استفاده از براکت، باید دقت کنید کلمه یا عبارتی که به متن اضافه می‌کنید، همچنان جمله را از نظر دستوری صحیح و کامل نگه دارد.
تغییر حرف اول نقل‌قول با استفاده از براکت
یکی دیگر از کاربردهای رایج براکت زمانی است که بخواهید حرف اول یک نقل‌قول را به حرف بزرگ تبدیل کنید، در حالی که حرف اول در متن اصلی با حروف کوچک نوشته شده است. تا زمانی که بخشی از جمله‌ای که انتخاب کرده‌اید یک جمله ناقص (Sentence Fragment) نباشد، می‌توانید حرف اول را داخل براکت قرار دهید و آن را به حرف بزرگ تبدیل کنید.
متن اصلی:
“Try not to become a man of success, but rather try to become a man of value.”
— Albert Einstein
«سعی نکنید انسانی موفق باشید؛ بلکه تلاش کنید انسانی ارزشمند باشید.»
— آلبرت اینشتین
نسخه کوتاه‌شده:
“[T]ry to become a man of value.”
«[ت]لاش کنید انسانی ارزشمند باشید.»
در اینجا حرفT داخل براکت قرار گرفته است تا نشان دهد حرف اول جمله در نقل‌قول تغییر کرده و به حرف بزرگ تبدیل شده است.
استفاده از براکت و سه‌نقطه برای نشان دادن بخش حذف‌شده
اگر بخواهید به خواننده نشان دهید که بخشی از یک نقل‌قول را حذف کرده‌اید، به‌ویژه زمانی که حذف در میان یک جمله یا بخش از متن اتفاق افتاده است، می‌توانید سه‌نقطه (Ellipsis) را داخل براکت قرار دهید.
متن اصلی:
“If most of us remain ignorant of ourselves, it is because self-knowledge is painful and we prefer the pleasures of illusion.”
— Aldous Huxley
«اگر بیشتر ما از شناخت خود غافل می‌مانیم، به این دلیل است که خودشناسی دردناک است و ما لذت‌های خیال و توهم را ترجیح می‌دهیم.»
نسخه کوتاه‌شده:
“If most of us remain ignorant of ourselves, it is because [. . .] we prefer the pleasures of illusion.”
«اگر بیشتر ما از شناخت خود غافل می‌مانیم، به این دلیل است که […] لذت‌های خیال و توهم را ترجیح می‌دهیم.»
در این مثال، [. . .] نشان می‌دهد که بخشی از متن اصلی حذف شده است.
کاربرد [sic] در نقل‌قول
احتمالاً گاهی در میان یک نقل‌قول، کلمه‌ای عجیب را داخل براکت دیده‌اید: [sic] از این عبارت در نقل‌قول‌ها استفاده می‌شود تا نشان دهد اشتباه موجود در متن اصلی متعلق به نویسنده همان متن است و نویسنده یا ویراستار متن دوم عمداً آن را بدون اصلاح حفظ کرده است.
برای استفاده از [sic]، آن را بلافاصله بعد از اشتباه قرار دهید. کلمهsic باید به‌صورت ایتالیک نوشته شود اما براکت‌ها باید همان قالب و سبک متن اطراف خود را داشته باشند.
برای مثال، تئودور درایزر (Theodore Dreiser)، نویسنده رمان An American Tragedy، واژه ships را در بخشی از کتاب به اشتباه chips نوشته است:
“[. . .] harmoniously abandoning themselves to the rhythm of the music—like two small chips [sic] being tossed about on a rough but friendly sea.”
در این مثال، [sic] نشان می‌دهد که واژهchips به همین شکل در متن اصلی آمده و این اشتباه توسط نویسنده مقاله یا ویراستار ایجاد نشده است.
و در پایان
پرانتز و براکت در زبان انگلیسی هر دو برای افزودن اطلاعات تکمیلی به متن استفاده می‌شوند اما کاربرد آن‌ها در زبان انگلیسی یکسان نیست. پرانتز بیشتر برای ارائه توضیحات جانبی، اطلاعات تکمیلی، معرفی سرواژه‌ها و گاهی بیان نظر نویسنده به کار می‌رود. در مقابل، براکت بیشتر در نقل‌قول‌ها کاربرد دارد و معمولاً نشان می‌دهد که مترجم، نویسنده یا ویراستار اطلاعاتی را به متن اصلی اضافه یا بخشی از آن را تغییر داده است.
در ترجمه فارسی به انگلیسی، توجه به این تفاوت‌ها اهمیت زیادی دارد. مترجم نباید صرفاً شکل نشانه‌های نگارشی متن فارسی را به انگلیسی منتقل کند، بلکه باید کاربرد آن‌ها را با قواعد زبان انگلیسی هماهنگ کند. رعایت این نکات، متن ترجمه‌شده را دقیق‌تر، خواناتر و حرفه‌ای‌تر می‌کند.
بنابراین، پیش از استفاده از پرانتز یا براکت در ترجمه، نقش اطلاعاتی را که می‌خواهید داخل آن قرار دهید، بررسی کنید. اگر این اطلاعات توضیحی جانبی برای جمله هستند، پرانتز معمولاً انتخاب مناسب‌تری است. اگر اطلاعاتی را به یک نقل‌قول اضافه کرده‌اید یا تغییری در متن اصلی داده‌اید، براکت نشان می‌دهد که این بخش متعلق به متن اصلی نیست.
هنوز برای بررسی تک‌تک جمله‌های مقاله‌تان بین سایت‌های مختلف جست‌وجو می‌کنید؟ وقت آن رسیده این کار را به متخصصان بسپارید. با خدمات ویرایش تخصصی انگلیسی و فارسی ترجمیک، متنی دقیق، روان و حرفه‌ای تحویل بگیرید.
