درست نویسی متن

کاربرد علائم نگارشی (نشانه گذاری)

هر نویسنده برای بیان مقصود خویش نوشته‌ای را ارائه می‌کند که دربردارنده مفاهیم و الحان مختلفی است. گاهی تلفظ و آهنگ کلمات به گونه‌ای است که باید مفهوم حقیقی متن را انتقال دهد و منجر به اشتباه نشود. بعد از نگارش متن، باید متن نوشته شده را ویرایش کنیم و اصول ویرایشی را رعایت کنیم تا خواننده دچار کج فهمی در خواندن متن نشود.

برای این منظور، با استفاده از اشارات و علائم نگارشی می‌توانیم حالات درونی و مفاهیم ذهنی را بهتر انتقال دهیم. یک نوشته به وسیله حروف و ترکیبات گوناگون کلام نویسنده را در قالب نوشتار نمایش می‌دهد و با استفاده از علائم نگارشی معنای خاصی ایجاد می‌کند.

علائم نگارشی یا نشانه گذاری به طور کلی علائمی هستند که کاربرد مؤثری در آرایش جمله دارند و می‌توانند معنای یک جمله را تغییر دهند. نشانه‌های فراوانی در اصول نگارشی وجود دارد که در ادامه به معرفی آن‌ها می‌پردازیم.

معرفی علائم نگارشی

یک نقطه (.)

نشانه ختم کلام و پایان یک جمله را نشان می‌دهد. جملات با استفاده از نقطه از یکدیگر متمایز می‌شوند. استفاده نکردن از نشانه نقطه در متن منجر به نافهمی و اشتباه در خواندن متن می‌شود. به نشانه نقطه در جمله زیر توجه کنید. نیروهای متفقین به خاک آلمان وارد شدند. نقطه بعد از حروفی که نشانه اختصاری نام‌هاست، به کار می‌رود، مانند‌ آی.ب.ام.

جامع‌ترین پلتفرم خدمات ترجمه و ویراستاری
استخدام مترجم و ویراستار کاملا دورکاری!

فاصله یا ویرگول (،)

گاهی برای معنای بیشتر متن نیاز به مکث کوتاهی داریم که در این حالت از ویرگول استفاده می‌کنیم. اگر به مدرسه بروید، سواد یاد می‌گیرید.

ویرگول با نقطه یا سرکج با نقطه (؛)

این نشانه هم دارای درنگ و مکث است و هم نشان دهنده جمله‌ای است که تمام شده اما مطلب ادامه دارد. عبید زاکانی دانشمند وارسته‌ای بود؛ ولی چون روح حاکم بر زمان مناسب نبود، حرف خود را در قالب شوخی و مزاح می‌گفت.

دو نقطه (:)

این نشانه برای توضیح بیشتر مطالب به کار می‌رود و مکثی بلندتر از نقطه است که به صورت دو نقطه عمود بر هم استفاده می‌شود. برنامه پخش سریال نوروز شبکه ۱: هرشب ساعت ۲۰٫

سه نقطه (…)

زمانی که بخواهیم از نام بردن مواردی صرف نظر کنیم از سه نقطه استفاده می‌کنیم. مسائل فرهنگی، سیاسی، اجتماعی و … بسیاری در جامعه وجود دارد.

چند نقطه (……….)

چند نقطه نشانه حذف یک یا چند جمله است. خیرات چو کرده‌ای برو ایمن باش / در خانه ……… بس است.

خط تیره بلند (-)

خط تیره بلند برای قطع مطلب و قید جمله معترضه به کار می‌رود. کوهستان و مناظر زیبای آن – واقعاً‌ چه باشکوه و دل‌انگیز است – مرا از درد اعصاب آسوده کرد.

خط کشیده (_______)

نشانه خط کشیده زمانی به کار می‌رود که بخواهیم اهمیت بخشی از نوشته ( دست نوشته  یا ماشینی) را نشان دهیم.

دو کمان یا گریزنما ( )

برای جدا کردن بعضی از جملات یا کلمات و یا توضیح جمله‌ای که خارج از بحث متن است، از این نشانه استفاده می‌کنیم. علم منطق، انسان را به درست فکر کردن وا می‌دارد. اغلب دانشمندان منطقی فکر می‌کنند و منطقی صحبت می‌کنند (متأسفانه همکار من به هیچ وجه از منطق اطلاعی ندارد) که این، خود، نشانه شخصیت و کمال آن‌ها است.

دو نبش، قلاب، افزوده نما [ ]

این علامت نشانه الحاق است. گاهی در یک جمله یک یا دو واژه کم است یا از قلم افتاده است. این کمبود باعث نارسایی جمله می‌شود. به این خاطر واژه مشابهی را در نظر می‌گیرند.

این خود نباید به بنشستن / که به هیچ ناگفته به (قابوس نامه)

این بیت بعد از تصحیح به صورت زیر می‌شود: این خود نباید به نبستن که به هیچ [حال] ناگفته به.

دو سرکج « …….. »

نشانه نقل قول مستقیم است که در آغاز و پایان سخن یا حدیثی که به طور مستقیم از شخص یا منبعی نقل شده باشد، قرار می‌گیرد. حضرت امام جواد(ع) می‌فرمایند: «بهترین مردم کسی است که از وجودش نفعی به بندگان خدا برسد».

علامت سوال (؟)

این علامت در پایان جمله‌های پرسشی می‌آید: چه علامتی در متن زیر وجود دارد؟

یک ستاره (*)

گاهی اسم یا کلمه‌ای در متن وجود دارد که نیاز به توضیح دارد اما نویسنده نمی‌تواند آن را داخل متن قرار دهد. به این خاطر ستاره‌ای را در کنار کلمه مورد نظر می‌گذارد تا خواننده با مراجعه به حاشیه پایین صفحه توضیح آن را بخواند. مطلبی که در پایین حاشیه نوشته می‌شود پاورقی نام دارد.

دو ستاره (* *)

این نشانه در کنار کلماتی قرار می‌گیرد که نویسنده در صفحات پیشین آن را در پاورقی متن توضیح داده است. با درج این نشانه، خواننده متوجه می‌شود که مطلب مورد نظر در صفحات پیشین توضیح داده شده است.

سه ستاره (* * *)

گاهی ممکن است نویسنده قصد تغییر متن را داشته باشد و سیاق سخن را عوض کند در این صورت برای این که این تغییر قابل مشاهده باشد، از علامت سه ستاره استفاده می‌کند. نحوه قرار دادن علامت به این صورت است که نویسنده جمله را تمام می‌کند و با سه سطر فاصله، نوشته بعدی را آغاز می‌کند و علامت سه ستاره را در وسط فاصله ایجاد شده قرار می‌دهد.

ترجمیک در زمینه ویرایش متون تخصصی، کتاب و مقاله به زبان‌های مختلف آماده ارائه خدمات است. خدمات ویراستاری توسط ویراستاران حرفه‌ای به صورت ویژه در ترجمیک انجام می‌شود.

این مطلب را به اشتراک بگذارید:

۴.۸۳/۵ (۶)

به این پست نمره دهید

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *