۹ مرحله ترجمه کتاب، اخذ مجوز ارشاد و انتشار کتاب

ترجمه کتاب‌ با ترجمه مقالات و سایر متون از جهاتی تفاوت دارد. ترجمه کتاب در واقع تلفیقی از دو فن مترجمی و نویسندگی است و به همین دلیل نیازمند سطح بالا‌تری از مهارت و تجربه نسبت به سایر متون می‌باشد. یک کتاب، متن بلندی است که از بخش‌ها و مفاهیم بهم پیوسته و مرتبط تشکیل شده است. این بدان معناست که یک مترجم کتاب بایستی توانایی آن را داشته باشد که ارتباط، پیوستگی و هماهنگی بخش‌های مختلف محتوای یک کتاب را حفظ نموده و آن‌ها را با همان سبک و لحن خاص نویسنده به زبان دیگر انتقال دهد. کوچک‌ترین لغزش در ترجمه کتاب جایز نیست و می‌تواند تمام زحمت یک مترجم را زیر سؤال ببرد.

در ترجمه مقالات و متون کوتاه با یک مجموعه طولانی که دغدغه حفظ انسجام و یکپارچگی آن را داشته باشیم، روبرو نیستیم و لغزش‌ها و خطا‌های کوچک در چنین آثاری شاید چندان به چشم نیایند. علاوه بر این، در مقالات حفظ سبک و لحن نویسنده اهمیتی نداشته و مترجم چندان محتاج حس ادبی و مهارت نویسندگی خود نخواهد بود.

همین تفاوت‌ها است که سبب شده حتی مترجمین خبره در ترجمه متون کوتاه، توانایی ترجمه یک کتاب را نداشته باشند. اما دشواری ترجمه کتاب تنها به اینجا ختم نمی‌شود و یک مترجم کتاب بایستی مراحل مختلفی را برای به بار نشستن یک کتاب طی کند.

مراحل ترجمه کتاب

مطالعه کتاب مورد نظر

به‌عنوان یک مترجم کتاب لازم است که در نخستین گام، یک یا چند بار کتاب مورد نظر خود را بخوانید تا بدانید که چه چیزی در صفحات کتاب انتظار شما را می‌کشد و آیا شما توانایی کافی برای ترجمه آن را دارید یا خیر. علاوه بر این، خواندن کتاب سبب می‌شود که با سبک و لحن نویسنده آشنا شده و بتوانید آن‌ها را در ترجمه خود منتقل کند.

مهیا‌کردن شرایط و لوازم ترجمه

یک مترجم کتاب همانند یک نویسنده به ابزارهای مختلف و محیطی برای نوشتن نیاز دارد. بنابراین توصیه می‌شود که محیطی که در آن بتوانید بر پروژه خود تمرکز کنید و همچنین کتاب‌ها و منابع کمکی، دیکشنری، نرم‌افزارهای ترجمه و تمام آن‌چه را که نیاز دارید، پیش از آغاز سفر خود در صفحات کتاب مهیا کنید.

اجازه از ناشر خارجی برای ترجمه کتاب

ایران جزو معدود کشورهایی است که عضو پیمان برن و معاهده کپی‌رایت جهانی (حق تکثیر) نیستند، بنا‌بر‌این برای ترجمه یک کتاب خارجی الزامی برای اخذ مجوز از ناشر آن وجود ندارد. با این حال آن دسته از مترجمان یا ناشرانی که به رعایت اصول اخلاقی پایبند هستند، می‌توانند پیش از شروع ترجمه کتاب، با ناشر خارجی مکاتبه کرده و اجازه ترجمه کتاب را بگیرند. با این‌که تقریباً هیچ یک از ناشران ایرانی این کار را انجام نمی‌دهند، ولی اگر شما بتوانید از ناشر خارجی اجازه بگیرید، علاوه بر رعایت اخلاقیات به اعتبار خود می‌افزایید.

پیدا کردن ناشر سرمایه‌گذار

پس از انتخاب کتاب و مهیا کردن شرایط لازم، گام بعدی، پیدا کردن یک ناشر برای سرمایه‌گذاری روی کتاب شماست. به عبارت دیگر، شما باید شخصی را بیابید که پس از ترجمه کتاب، آن را چاپ و منتشر کند. در غیر این صورت مجبور خواهید شد که کل هزینه‌های چاپ کتاب را شخصاً پرداخت کنید یا به‌ کلی قید چاپ کتاب را بزنید.

بهتر است قسمتی از کتاب را به‌عنوان نمونه کار برای ارائه به ناشران ترجمه و تایپ کنید و آن را همراه با یک پیشنهاده (پروپوزال) خوب که مواردی از جمله دلایل ترجمه کتاب، مخاطبان هدف، انتظار از واکنش بازار و … در آن گنجانده شده است را به ناشران مختلف ارائه کنید. معمولاً در این مرحله ترجمه یک چهارم کتاب برای ارائه به ناشران کفایت می‌کند.

این مرحله یکی از دشوار‌ترین مراحل ترجمه کتاب است، ولی اگر موفق به یافتن ناشری برای سرمایه‌گذاری بشوید، بسیار لذت‌بخش خواهد بود. پس از جلب نظر یک ناشر، قراردادی بین مترجم و ناشر بسته می‌شود که در آن موارد مختلفی مانند حق‌الزحمه، سهم، زمان‌بندی و غیره قید می‌شود.

قرارداد با ناشر دو حالت کلی دارد. یا هزینه کار را خودتان پرداخت می‌کنید و در نتیجه بعد از فروش کار، سود فروش از آن شما خواهد شد یا اینکه هزینه‌های چاپ بر عهده ناشر خواهد بود و در مقابل یک دستمزد مترجمی یا درصدی از سود فروش از آن شما می‌شود.

البته اگر شما برای مؤسسه یا فرد دیگری کار ترجمه را انجام می‌دهید، بر‌اساس تعداد کلمات، سطح دشواری کار، سرعت و کیفیت ترجمه، مبلغی را در ازای هر کلمه دریافت خواهید کرد و دیگر وارد مرحله بستن قرارداد با ناشر نمی‌شوید.

تعیین زمان‌بندی ترجمه کتاب

پیش از آغاز ترجمه، برای آن برنامه‌ریزی انجام دهید. چه برای خود و چه برای مشتری و چه برای ناشر می‌خواهید کتابی را ترجمه کنید، بایستی یک بازه زمانی مشخص را برای اتمام هر بخش از کتاب مشخص کرده و خود را مقید به رعایت آن بدانید.

فرایند تأیید، چاپ و نشر کتاب فرایند زمانبری است، بنا‌براین اتمام کار در بازه زمانی مشخص شده از اهمیت زیادی برخوردار است. اگر ترجمه کتاب با تأخیر انجام شود، سایر مراحل نیز به تعویق افتاده و به شما یا مشتری خسارت زیادی وارد می‌کند.

از سوی دیگر زمان‌بندی سبب می‌شود که فرایند طولانی ترجمه کتاب نمود کمتری در نظر شما داشته باشد و به فرایند طاقت‌فرسایی تبدیل نشود.

سرعت و خروجی مترجمان مختلف، یکسان نیست و معمولاً از ۱۰۰۰ تا ۴۰۰۰ کلمه در روز متغیر است که به تسلط، تجربه، آشنایی با موضوع و سرعت تایپ مترجم بستگی دارد. شما بایستی بر‌اساس توانایی خود، انجام کار را زمان‌بندی نمایید.

معمولاً برخی مترجمان وسوسه می‌شوند که زمان انجام کار را با ترجمه ساعات طولانی‌تر کاهش دهند. ولی به شما توصیه می‌شود که از این کار اجتناب کنید، چرا که ترجمه کتاب، سختی‌های خاص خود را دارد و یک مترجم خسته نمی‌تواند مطالب را دقیق و صحیح ترجمه نماید.

همچنین پیشنهاد می‌شود که برای ترجمه بهتر متون بلند از جمله ترجمه کتاب، از نرم‌افزارهای مخصوص این کار از قبیل MemoQ، SDL Trados Studio و ProZ استفاده شود. این نرم‌افزار‌ها قابلیت‌های زیادی از جمله استفاده از حافظه ترجمه، مدیریت پروژه‌، ترجمه آنلاین، استخراج کلمات تخصصی، تعامل و جمع‌سپاری با دیگر مترجمان را دارند و زمانی که انجام یک ترجمه به‌طول می‌انجامد، می‌توانند مؤثر واقع شوند.

بازخوانی و ویرایش کتاب

پس از اتمام ترجمه، بایستی فایل ترجمه را حداقل دو بار بازخوانی کنید. بهتر است مدت کوتاهی از ترجمه خود فاصله گرفته و سپس آن را بازخوانی و ویرایش کنید. چرا که اگر بلافاصله به این کار بپردازید، ترجمه‌ای که در ذهن شما شکل گرفته است، مغز شما را فریب داده و برخی از خطا‌ها نادیده باقی می‌مانند. اگر بتوانید برای بازخوانی از فرد دیگری ترجیحاً آشنا به ترجمه کمک بگیرید، مطمئناً به نتیجه بهتری دست پیدا خواهید کرد.

پس از تحویل کتاب به ناشر ویراستاران ادبی و علمی کتاب شما را مورد بررسی و ویرایش قرار خواهند داد، ولی هر چه اشتباهات و لغزش‌های کتاب کمتر باشد، مطمئناً هزینه کمتری برای شما در‌بر‌ خواهد داشت و ویراستاری کتاب با سرعت بیشتری انجام خواهد شد.

تحویل ترجمه کتاب به ناشر

پس از اتمام و بازخوانی ترجمه کتاب، بایستی فایل نهایی آن را به ناشر تحویل دهید. تقریباً همه ناشران فایل حروف‌چینی‌شده و آماده قبول می‌کنند. البته ناشران معتبر، افرادی را برای حروف‌چینی، گرافیک، ویراستاری و صفحه‌آرایی در اختیار دارند. با این حال توصیه می‌شود که پیش از صفحه‌آرایی نهایی کتاب با ناشر خود صحبت کنید تا فایل نهایی مطابق شیوه‌نامه ناشر باشد و مجبور به دوباره‌کاری نشوید.

دریافت شابک و فیپا از کتابخانه ملی

این مرحله می‌تواند توسط ناشر نیز انجام ‌شود، ولی شما به‌عنوان یک مترجم بایستی با این مراحل آشنایی داشته باشید تا در صورت لزوم شخصاً برای اخذ آن اقدام نمایید. شما یا ناشر بایستی برای دریافت شماره شابک از خانه کتاب اقدام کنید. سپس کتاب را به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ارسال کنید تا شناسه فیپا دریافت کنید که معمولاً ۷ روز کاری به‌طول می‌انجامد. از این مرحله به بعد است که مشخصات کتاب به‌صورت آنلاین از طریق سایت کتابخانه ملی در دسترس همگان قرار می‌گیرد و دیگر فردی نمی‌تواند از اثر شما سوءاستفاده یا کپی‌برداری کند.

اخذ مجوز از وزارت ارشاد

برای اخذ مجوز بایستی نسخه یا نسخه‌هایی از کتاب را به اداره ارشاد استان خود ارسال کنید. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، محتوای کتاب صفحه آرایی شده را بررسی و در صورتی که مغایرتی با معیارهای مصوب وزارت ارشاد نداشته باشد، مراتب را طی نامه‌ای به شما اعلام می‌کند. اگر مغایرتی مشاهده شود، بایستی نسبت به رفع آن اقدام و مجدداً برای اخذ مجوز، کتاب را به وزارت ارشاد ارسال کنید.

صدور مجوز اداره ارشاد برای کتاب‌های علمی معمولاً ۱۰روز، کتاب‌های شعر ۲ تا ۳ ماه، داستان و رمان ۲ تا ۴ ماه و کتاب‌های حوزه علوم انسانی بین ۱ تا ۴ ماه زمان می‌برد.

اگر شما قصد ترجمه کتاب با هدف تقویت رزومه، ارتقای تبادلات فرهنگی و حتی کسب درآمد دارید، می‌توانید با طی کردن مراحل فوق این کار را انجام دهید. ترجمیک، پلتفرم جامع خدمات زبانی، قادر است به شما در این مراحل از انتخاب کتاب، مذاکره با نویسنده و ناشر، ترجمه و حتی مشاوره در خصوص اخذ مجوز و چاپ کتاب کمک می‌کند. با ما تماس بگیرید.

2 دیدگاه در «۹ مرحله ترجمه کتاب، اخذ مجوز ارشاد و انتشار کتاب»

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *