ترجمه مقاله، متن و کتاب با هوش مصنوعی ترجمه با هوش مصنوعی

شما که این متن رو می‌خونید، حتما از کاربردهای فوق‌العاده هوش مصنوعی در زمینه‌های مختلف از جمله ترجمه مقاله و کتاب باخبر هستید و حتی شاید از اون استفاده هم کرده باشید. ما هم در وبلاگ ترجمیک چندین مرتبه بهش پرداختیم (اینجا و اینجا). واقعیت اینه که هوش مصنوعی و به ویژه ترجمه ماشینی موضوع جدیدی نیست و بیش از ده سال هست که موتورهای ترجمه ماشینی خوبی از جمله گوگل ترنسلیت به صورت آنلاین در اختیار ما قرار گرفته‌ن. در یکی دو سال اخیر هم با مطرح شدن هوش مصنوعی مولد یا همون Generative AI مسئله تا حدودی متفاوت شده و امکانات بیشتری فراهم شده.

چیزی که طی همه این سال‌ها از مشتریان ترجمیک به ویژه دانشگاهیان (اساتید و دانشجویان) شنیدیم اینه که هر چند ترجمه ماشینی کار رو خیلی آسون می‌کنه اما در اغلب موارد و به ویژه در متون تخصصی دانشگاهی خطاهایی در حد ده درصد داره. از همه مهم‌تر این که لحن و فضایی که متن ترجمه شده با هوش مصنوعی داره، با ترجمه روان و دلنشین انسانی تفاوت مشخصی داره. همین باعث می‌شه که استفاده از اون مستلزم صرف وقتی برای بازبینی توسط یک نفر متخصص (شاید خود شما) باشه.

در هر حال استفاده از ترجمه هوش مصنوعی بدون بازبینی یه ریسک زیاد هست. به همین دلیل همیشه شاهد این بودیم که مشتریامون تاکید می‌کردن که «از گوگل ترنسلیت استفاده نکنید!».

منتهی...

منتهی به نظر میاد این هم صحیح نباشه که خودمون رو از سرعت ترجمه ماشینی و ترجمه با هوش مصنوعی به عنوان یک ابزار عالی محروم کنیم. پس بهتره حداقل در برخی کاربردها که صرف درک معنا و مفهوم متن مدنظر هست، از ترجمه مقاله با هوش مصنوعی + ویرایش توسط یک متخصص استفاده کنیم. هر چند وقتی پای ترجمه متون با اهمیت تر مثل ترجمه کتاب یا ترجمه اسناد و مدارک و ترجمه کاتالوگ و بروشور محصولات باشه، همچنان بهترین گزینه صرف وقت توسط یک مترجم ماهر و باتجربه هست.

همه این‌ها باعث شده که ارزان‌ترین خدمات ترجمه مقاله به کمک هوش مصنوعی رو به شما مشتریان عزیز ترجمیک ارائه بدیم. اما فرآیند این خدمات چطوره و تجربه سال‌های متوالی فعالیت ترجمیک چطور تونسته یک روال مطمئن برای استفاده از هوش مصنوعی در ترجمه درست کنه؟

برای این که در یک نگاه بتوان بین این دو نوع خدمت یعنی ترجمه صرفا انسانی و ترجمه هوش مصنوعی با ویرایش انسانی مقایسه خوبی داشت، در این جدول موارد مربوطه را آورده‌ایم:

در نگاه اول ممکن است فکر کنیم که ترجمه مقاله با هوش مصنوعی کار بسیار ساده‌ای است و صرفا با ارسال متن به یک چت‌بات یا موتور ترجمه ماشینی، ترجمه مقاله یا کتاب حاضر و آماده در اختیار ما خواهد بود. این مسئله شاید برای دریافت ترجمه سریع از کامنت‌های شبکه‌های اجتماعی مناسب باشد اما اگر کمی تجربه استفاده عملی در استفاده از هوش مصنوعی برای ترجمه داشته باشید، مسلما تصدیق می‌کنید که استفاده از هوش مصنوعی برای رسیدن به یک ترجمه با کیفیت، ریزه‌کاری‌ها و نکاتی دارد.

• بررسی اولیه مقاله توسط مترجم متخصص همان حوزه و تشخیص لغات و عبارات تخصصی
• آماده‌سازی تنظیمات حافظه ترجمه با هوش مصنوعی
• آماده سازی پرامپت Prompt یا دستورالعمل‌های مناسب برای ابزار هوش مصنوعی
• ارزیابی اولیه عملکرد چند موتور ترجمه هوش مصنوعی بر اساس نمونه‌هایی از متن مقاله
• ترجمه متن در بخش‌های کوچک و در هر بخش:
  • بررسی خروجی از نظر حذف و اضافه مفاهیم
  • بررسی خروجی از نظر صحت و روانی متن خروجی
  • ارائه بازخورد به موتور هوش مصنوعی در صورت لزوم
• بهبود عملکرد گرامری و ویرایشی توسط ابزارهای هوش مصنوعی و سایر ابزارها
• تهیه فایل ورد خروجی و اصلاحات تکمیلی از قبیل جداول، اشکال، فرمول‌ها و ...
• دریافت بازخورد از مشتری و اعمال اصلاحات ضروری
• بررسی کیفیت توسط تیم کنترل کیفی ترجمیک

برای این که به نکات قوت و ضعف هوش مصنوعی پی ببریم، از جمع بزرگی از مترجمان فعال در پلتفرم ترجمیک نظرخواهی کردیم. از مترجمان فعال در ترجمیک پرسیدیم که آیا از هوش مصنوعی در انجام سفارش‌های ترجمه استفاده کرده‌اید؟ در این میان بیش از نیمی از مترجمان حداقل یک بار از این ابزارها استفاده کرده بودند. از سوی دیگر به طور متوسط کارایی این ابزارها را در انجام ترجمه بین 40 تا 60 درصد اعلام کردند. در سوی دیگر ماجرا حدود 40 درصد از مترجمان آن را برای کارهای باکیفیت مناسب تشخیص ندادند.

سوال دیگر این نظرسنجی این بود که در تجربه عملی کاربران، خروجی ترجمه با هوش مصنوعی تا چه حد نیاز به اصلاح دارد که تقریبا نیمی از شرکت‌کنندگان معتقد بودند این ترجمه‌ها تا حد «زیاد» یا «خیلی زیاد» به اصلاح نیاز دارد و تنها 7 درصد آن‌ها خروجی ترجمه را با اصلاحات خیلی کم قابل قبول دانستند.

بنابر نتایج این نظرسنجی، مهم‌ترین کاربرد موتورهای ترجمه با هوش مصنوعی در درک بهتر متن از یک سو و اعمال ویرایش روی متن در مرحله بعد بوده است.

سوال: هوش مصنوعی در کدام حوزه‌های ترجمه بیشترین کمک را به شما کرده است؟

همچنین این نظرسنجی نشان داد که مهم‌ترین ابزارهای مدنظر مترجمان از نظر میزان کاربرد و کیفیت ترجمه به ترتیب چت جی‌پی‌تی ChatGPT، جمینای Gemini و گوگل ترنسلیت Google Translate هستند.

ترجمه با هوش مصنوعی بیشتر برای وقتی خوبه که فقط بخواید مفهوم کلی یه متن رو متوجه بشید. مثلاً ایمیل‌های غیررسمی، مقاله‌های عمومی یا محتواهایی که دقت و جزئیات براشون خیلی مهم نیست. اگه عجله دارید یا نمی‌خواید هزینه زیادی کنید، این نوع ترجمه می‌تونه کارتون رو راه بندازه. ولی برای ترجمه اسناد رسمی، ترجمه متون حقوقی یا متن‌های تخصصی (مثل مهندسی یا پزشکی)، بهتره از ترجمه انسانی استفاده کنید. چون اینجا دیگه دقت و کیفیت حرف اول رو می‌زنه. پس انتخاب نوع ترجمه کاملاً بستگی به نیاز و کاربرد متن شما داره.

فرض کنید یه قرارداد حقوقی دارید یا یه گزارش فنی مهم که قراره بر اساسش تصمیم‌گیری کنید. اگه اینجور متن‌ها رو با هوش مصنوعی ترجمه کنید، ممکنه یه کلمه یا عبارت اشتباه ترجمه بشه و کل مفهوم رو عوض کنه! مثلاً تو یه قرارداد، تفاوت «الزام‌آور» و «اختیاری» می‌تونه عواقب قانونی جدی داشته باشه. یا تو یه دستورالعمل فنی، یه خطای کوچک ممکنه باعث خرابی کل پروژه بشه. برای همین، هوش مصنوعی خوبه برای ترجمه مقاله‌های عمومی یا فهم سریع، اما برای متن‌های حساس و تخصصی، ترجمه انسانی یه انتخاب مطمئن‌تره.

ترجمه با هوش مصنوعی برای مواردی که دقت و کیفیت بالا حیاتی هست مناسب نیست. مثلاً:

• کتاب‌های تخصصی که قراره چاپ بشن و نیاز به دقت علمی یا فنی دارن.
• مقالات علمی برای ژورنال‌های معتبر که استانداردهای زبانی سخت‌گیرانه‌ای دارن. در این موارد بهتره از ترجمه مقاله توسط مترجم انسانی یا حتی ویرایش نیتیو مقاله استفاده کنید.
• در برخی کاربردها مثل ارسال مقاله ژورنال و ... که مرجع پذیرش متن ترجمه شده ممکن است اصرار بر ترجمه صرفا انسانی داشته باشد. در این موارد ممکن است خروجی ترجمه توسط ابزارهای تشخیص ترجمه هوش مصنوعی تشخیص داده شود و بنابراین ترجمه شما مورد پذیرش مرجع علمی نباشد.
• اسناد رسمی و تجاری مثل قراردادها، کاتالوگ‌ها و مدارکی که روی اعتبار برند یا کسب‌وکار تأثیر می‌ذارن.
• موارد نیازمند گواهی کیفیت و ویرایش نیتیو، چون هوش مصنوعی نمی‌تونه جزئیات ظریف زبان مقصد رو به‌طور کامل رعایت کنه.

فرض کنید یه مقاله علمی نوشتید و می‌خواید اون رو برای یه ژورنال معتبر ارسال کنید. اگه از ترجمه با هوش مصنوعی استفاده کنید، ممکنه ساختار جملات غیرطبیعی یا انتخاب واژه‌ها نادرست باشه. این اشتباهات می‌تونه باعث رد شدن مقاله بشه، حتی اگه محتوای علمی‌تون عالی باشه. یا مثلاً تو یه کاتالوگ محصول، اگه ویژگی‌ها یا دستورالعمل‌ها اشتباه ترجمه بشن، مشتری دچار سوءتفاهم می‌شه و این می‌تونه به از دست دادن فروش یا حتی نارضایتی مشتری منجر بشه. برای اینجور موارد حساس، کیفیت انسانی و تخصصی ضروریه.

در این موارد، ترجمه انسانی تخصصی بهترین انتخابه.

در خدمات ترجمه با هوش مصنوعی، به علت این که بخش مهمی از کار توسط هوش مصنوعی انجام میشه زمان تحویل چندین برابر سریع‌تر از ترجمه توسط انسان هست. با توجه به برخی اقدامات اولیه که برای آماده‌سازی متون انجام میشه، شاید در متون کوتاه این تفاوت چشم‌گیر نباشه اما برای متون طولانی، کاری که چندین روز طول می‌کشید رو میشه در طی یکی یا دو روز با کیفیت نسبتا مناسب آماده کرد. بنابراین خیالتون از لحاظ زمان تحویل راحت باشه.

در خصوص گارانتی کیفیت، قطعا کیفیت ترجمه ماشینی و ترجمه مقاله با هوش مصنوعی به کیفیت ترجمه توسط مترجمان انسانی با تجربه نمی‌رسه ولی باز هم این اطمینان رو به شما می‌دیم که با توجه به بازبینی متن توسط مترجم متخصص و همینطور تیم بازبینی و کنترل کیفی ترجمیک، متن خروجی شما عاری از خطاهای فاحش خواهد بود. بنابراین پس از دریافت سفارش تا زمان مشخصی فرصت درخواست بازبینی توسط مترجم رو دارید و این کار به طور رایگان برای شما انجام خواهد شد.

شاید این سوال برای شما هم پیش آمده باشد که آیا امکان ترجمه PDF هم در ترجمیک وجود دارد؟ پاسخ این سوال مثبت است. تفاوتی ندارد که فایل شما چه فرمتی داشته باشد، از ترجمه هوش مصنوعی با ویرایش انسانی انواع تصاویر و فایل‌های PDF گرفته تا حتی اکسل و زیرنویس (SRT)، همه را می‌توانید به ترجمیک بسپارید.

برای این امر هم نیازی به تبدیل فرمت فایل‌ها نیست. بلکه کافی است که به صفحه ثبت سفارش ترجمه مراجعه کنید و فایل خود را بارگذاری کنید. پس از ثبت سفارش اولیه، در کمتر از ۱۵ دقیقه، هزینه ترجمه سفارش به شما اعلام می‌شود، به همین راحتی!

حتما شما هم در سایت‌های مختلف و فضای مجازی با این تبلیغات مواجه شده‌اید: ترجمه رایگان مقاله با هوش مصنوعی، ترجمه فوری رایگان و ... حال شاید این سوال برایتان پیش آمده است که واقعا ابزارهای هوش مصنوعی، گزینه مناسبی برای ترجمه مقاله مخصوصا برای ارسال به ژورنال‌‌های بین‌المللی هستند؟ ما در ترجمیک بر حسب تجربه پاسخ به این سوال پاسخ منفی می‌دهیم.

در واقع در ترجمه مقاله برای ژورنال‌های بین‌المللی، ترجمه کتاب برای انتشارات معروف و ...، هدف این نیست که صرفا واژگان از زبانی به زبان دیگر ترجمه شوند. بلکه هدف این است که کیفیت ترجمه، توان رقابت با متن‌هایی که توسط نویسندگان بومی انگلیسی‌زبان نوشته شده است، داشته باشد. و البته در داوری مقالات، در همان مرحله اولیه، مقاله شما از نظر کیفیت نگارشی و ویرایشی (و در واقع کیفیت ترجمه) سنجیده می‌شود. پس اگر مقاله شما نتواند از پس استانداردهای مجله بربیاید، یا به اصلاح (ریوایز مقاله) نیاز خواهد داشت یا در بدترین حالت، رد خواهد شد.

حال این‌جا انتخاب با شماست! این‌که پیش از ارسال مقاله برای ژورنال برای ترجمه حرفه‌ای و ویرایش نیتیو، آن هزینه کنید یا این‌که پس از رد شدن آن، علاوه بر این‌که هزینه کنید، زمانتان را هم از دست دهید!

وقتی پای فعالیت‌های حرفه‌ای مانند ترجمه تخصصی مقالات، تولید محتوای متنی یا ویرایش متون به میان می‌آید، مسئلهٔ کیفیت اهمیت زیادی پیدا می‌کند. ابزارهای هوش مصنوعی در حقیقت مدل‌های زبانی بزرگی هستند که با انبوهی از داده‌ها آموزش دیده‌اند. همین آموزش به آن‌ها امکان می‌دهد که میان واژه‌ها ارتباط برقرار کنند، معنای جملات و اصطلاحات را حدس بزنند و در نهایت خروجی‌ای تولید کنند که به نظرشان مناسب‌ترین گزینه است.

بی‌تردید، ابزارهای هوش مصنوعی نسل جدید نسبت به ماشین‌های ترجمهٔ قدیمی پیشرفت چشمگیری داشته‌اند. اما آیا می‌توانند به طور کامل جایگزین مترجمان و نویسندگان شوند؟ پاسخ، منفی است. این ابزارها همچنان در ترجمه و تولید متن با محدودیت‌ها و خطاهای قابل‌توجهی روبه‌رو هستند.

از این رو بهتر است هوش مصنوعی را به عنوان یک ابزار کمکی در نظر بگیرید. برای نمونه، می‌توانید از آن برای ترجمه متون عمومی یا درک اولیه یک محتوا استفاده کنید. اما کارهای حساسی چون ترجمه مقالات برای انتشار در ژورنال‌های بین‌المللی، ترجمه کتاب‌های تخصصی یا ترجمه اسناد محرمانه را حتماً به مترجمان خبره، قابل‌اعتماد و باتجربه بسپارید.

وقتی درباره ابزارهای ترجمه هوش مصنوعی صحبت می‌کنیم، معمولاً نخستین ابزارهایی که به ذهن می‌رسند، چت‌بات‌ها هستند. از میان چت‌بات‌های مطرحی که از زبان فارسی نیز پشتیبانی می‌کنند، می‌توان به ChatGPT، Microsoft Copilot، Gemini، DeepSeek و چند نمونه دیگر اشاره کرد. البته از نظر کیفیت ترجمه، اختلاف چشمگیری میان این ابزارها دیده نمی‌شود (ایرادات نسبتا مشابهی دارند) ولی با این‌حال، برخی ویژگی‌های آن‌ها با هم تفاوت دارد.

همان‌گونه که خودتان هم حتما می‌دانید، ChatGPT مشهورترین هوش مصنوعی ترجمه و سایر کارها است ولی کاملا هم رایگان نیست. در واقع برای استفاده از ChatGPT محدودیت روزانه وجود دارد و در صورت نیاز باید اکانت پریمیوم آن را بخرید. برای ترجمه متون، جمینای عملا رایگان است (سقف روزانه آن زیاد است) ولی متاسفانه برای IPهای ایرانی در دسترس نیست. و در نهایت، DeepSeek هم رایگان است و هم برای کاربران ایرانی در دسترس، ولی متاسفانه شیوه نمایش آن برای متونی که ترکیبی از کلمات فارسی و انگلیسی است، کمی به هم ریخته است.

برای ترجمه متون با استفاده از ابزارهای هوش مصنوعی، نخستین چیزی که به آن نیاز دارید، پرامپت (Prompt) است. پرامپت همان دستور یا راهنمایی‌ای است که به هوش مصنوعی می‌گوید چه کاری انجام دهد و چطور آن را انجام بدهد. هرچه پرامپت دقیق‌تر، کامل‌تر و هدفمندتر باشد، خروجی باکیفیت‌تری دریافت خواهید کرد.

هرقدر اطلاعات مرتبط بیشتری در اختیار مدل قرار دهید، نتیجه نهایی بهتر خواهد بود. هنگام نوشتن پرامپت، ابتدا باید نقش هوش مصنوعی را مشخص کنید. برای نمونه می‌توانید بگویید: «تو یک مترجم حرفه‌ای در زمینه متون پزشکی هستی و به زبان‌های مبدأ و مقصد تسلط داری.»

در ادامه باید نوع ترجمه موردنظر خود را روشن کنید. مثلاً مشخص کنید که ترجمه باید کاملاً وفادارانه و تحت‌اللفظی باشد یا ترجمه‌ای روان، بازنویسی‌شده و مفهوم‌محور را ترجیح می‌دهید. طبیعی است که در حوزه‌هایی مانند متون حقوقی، ترجمه دقیق و کلمه‌به‌کلمه اهمیت بیشتری دارد. اما در ترجمه آثار داستانی یا رمان، روانی، زیبایی و خوش‌خوان بودن متن نهایی در اولویت قرار می‌گیرد.

نکته: وقتی سفارش ترجمه خود را به ترجمیک می‌سپارید، فرایند پرامپت‌نویسی به صورت تخصصی و اصولی توسط مترجمان آموزش‌دیده ما انجام می‌شود. این‌گونه دیگر لازم نیست که شما زمانتان را برای این‌ کارها صرف کنید.

نمونه پرامپت ترجمه با هوش مصنوعی

اگر قصد دارید از ابزارهای هوش مصنوعی برای ترجمه استفاده کنید، مهم است که هنگام نوشتن پرامپت‌ها اصولی عمل کنید تا بهترین نتیجه را به دست بیاورید. اولین قدم، ارائه‌ی یک دستور شفاف و دقیق است. یعنی باید دقیقا مشخص کنید چه می‌خواهید و خروجی مورد انتظار شما چیست. پرامپت‌های مبهم معمولاً باعث تولید پاسخ‌های پراکنده و کم‌کیفیت می‌شوند. اما یک دستور روشن می‌تواند هوش مصنوعی را دقیقاً به سمت هدف شما هدایت کند.

نکته مهم بعدی، کوتاه و مستقیم نوشتن پیام‌هاست. هرچه پرامپت شما طولانی‌تر و پیچیده‌تر باشد، احتمال این‌که هوش مصنوعی دچار سردرگمی شود، بیشتر می‌شود. اگر پاسخ دریافتی برایتان نامفهوم یا مبهم بود، حتما از هوش مصنوعی بخواهید که توضیح بیشتری بدهد یا جزئیات کامل‌تری ارائه کند. علاوه بر این، اگر سبک خاصی از پاسخ، مثل ارائه مثال، لیست‌گذاری یا توضیح مرحله‌به‌مرحله، است، آن را صریحاً ذکر کنید تا خروجی با انتظارات شما هماهنگ باشد.

در نهایت، هر زمان که متوجه ایراد یا نقصی در پاسخ شدید، آن را اصلاح کنید یا درخواست بازبینی بدهید. این بازخورد نه‌تنها به بهتر شدن نتیجه کمک می‌کند، بلکه باعث می‌شود در تعاملات بعدی نیز پاسخ‌ها دقیق‌تر شوند. فراموش نکنید که پرامپت‌نویسی یک فرآیند آزمون و خطاست؛ بنابراین اگر پاسخ اولیه ایده‌آل نبود، با تغییر و تکرار دستورها به نتیجه مطلوب نزدیک‌تر می‌شوید.

با جدیدترین خدمات ترجمیک یعنی انسانی‌سازی مقاله یا تبدیل متن هوش مصنوعی به انسانی آشنایی دارید؟ ترجمیک همیشه تلاش کرده است تا همراه قابل‌اعتماد دانشجویان، پژوهشگران و استادان باشد و نیازهای آن‌ها را برطرف کند. به همین دلیل، اخیراً خدمتی تازه را به مجموعه خدمات خود افزوده است: انسانی‌سازی مقاله.

در این خدمات، متن شما توسط ویراستارانی که در همان رشته تخصص دارند، بازنویسی می‌شود تا هر نشانه‌ای از هوش مصنوعی بودن حذف شود. این بازنویسی بدون کوچک‌ترین آسیب به معنا، ساختار و لحن اصلی متن انجام می‌شود و محتوا همچنان به نسخه اولیه وفادار باقی می‌ماند.

در نتیجه، خروجی نهایی متنی خواهد بود که کاملاً شبیه نوشته‌ی یک نویسنده انسانی است؛ متنی طبیعی، روان و بدون هیچ ردّی از تولید ماشینی. بنابراین اگر از درصد بالای تشخیص هوش مصنوعی در مقاله‌تان خسته شده‌اید، اکنون بهترین زمان است تا از خدمات حرفه‌ای و تخصصی ترجمیک استفاده کنید.